مجله اینترنتی نجوم
بر شما باد کشف جهان The Universe Yours To Discover
شنبه 23 فروردین 1393 :: نویسنده : علی شفیعیان
NGC 2174 در صورت فلکی جبار (شکارچی) در فاصله ۶۴۰۰ سال نوری از زمین قرار گرفته است. این سحابی پر از گاز و غبار میان ستاره‌ای و ستاره‌های بسیار جوان است. نام دیگر این سحابی سر میمون (Monkey Head Nebula) است که در عکس‌های نمای باز این سحابی تصویری شبیه به سر میمون دیده می‌شود. تلسکوپ فضایی هابل برای سومین بار به مناسبت بیست و چهارمین سال فعالیتش در مدار به سمت سحابی سر میمون نشانه رفت.

علی شفیعیان

در تصویر اخیر ترکیب رنگ‌ها در سحابی به وضوح مشخص است. رنگ قهوه‌ای و زنگاری غبار میان ستاره‌ای در مقابل زمینه‌ی آبی روشن گازهای سحابی قرار گرفته است. این رنگ‌های برجسته حاصل ترکیب تصاویر بسیار زیاد با کمک فیلترهای مختلف تلسکوپ هابل است و چنین رنگ‌هایی در یک عکس و یا با چشم انسان و ازتلسکوپ‌های زمینی دیده نمی‌شوند.

ماهنامه نجوم




نوع مطلب : سحابی (nebula) ، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 3 بهمن 1392 :: نویسنده : علی شفیعیان
ابر نواخترها انفجارهای بسیار درخشان ستاره‌ای هستند.

که تشعشعات نوری فوق‌العاده حاصل از آنها، گاه کل کهکشان مادری ستاره را روشن می‌کند

یکی از انفجارهای ستاره‌ای سال گذشته و در یکی از کهکشان‌های  نزدیک به راه شیری رخ داد، اما سوال اینجاست؛ چرا ما این انفجار را ندیدیم؟ آیا این ابرنواختر رازی پنهان در دل خود دارد؟

M82 کهکشان نامنظمی در نزدیکی ماست که در فاصله 12 میلیون سال نوری از زمین قرار دارد. علی‌رغم اینکه این کهکشان از راه شیری کوچکتر است اما نواحی مرکزی آن تا شعاع چند صد سال  نوری خواستگاه انفجارهای عظیم ستاره‌ای است. شمار ستارگانی که دراین ناحیه عظیم ستاره‌سازی متولد می‌شوند از تعداد تولدهای ستاره‌ای در سراسر کهکشان ما نیز بیشتر است. در تصاویری که در ناحیه  نور مرئی و مادون قرمز از آن تهیه شده است چنین به نظر می‌رسد که کهکشان در حال منفجر شدن و از هم گسیخته شدن است.  این امر که به سبب انفجارهای پی در پی ستاره‌های پرجرم درون آن به وجود آمده است سبب شده که  M82 را "کهکشان انفجاری" نیز بنامند. اگرچه هنوز بقایای انفجار قبلی در تصاویر رادیویی این کهکشان دیده می‌شود و انفجار تازه صورت گرفته نیز به مراحل پایانی فعالیت خود رسیده است، اما حدود ربع قرن است که اخترشناسان این کهکشان را زیر نظر داشته‌اند تا بتوانند یک انفجار ابر نواختری در حال فعالیت را بررسی کنند اما موفق نشدند. در حقیقت چیزی که مایه تعجب است این است که  چرا این کهکشان در سال‌های اخیر خاموش بوده است.

علی شفیعیان

 آخرین انفجار ابر نواختری  این کهکشان که در پنج سال اخیر رخ داد، به دلیل قرا گرفتن در ابرهایی از گاز و غبار قابل مشاهده نبود و تنها در گستره امواج رادیویی شناسایی شد، در حالی که اخترشناسان معتقدند در صورتی که مانعی وجود نداشت این سوپرنوا حتی با یک تلسکوپ آماتوری متوسط هم دیده می‌شد.

در روز نهم آوریل 2009 دکتر  Andreasاز موسسه نجوم رادیویی ماکس پلانک پس از بررسی داده‌های  دریافتی توسط  آرایه‌های بسیار بزرگ تلسکوپی (VLA) واقع در رصدخانه نجوم رادیویی در نیو مکزیکو، که روز قبل دریافت شده بود، متوجه  مسئله‌ای غیر عادی شد. او در این مورد می‌گوید: "من اطلاعات طبقه‌بندی شده مربوط به ماه‌های می و مارس سال گذشته را نیز بررسی کردم  و نتیجه مشابه بود: درخشش سراسری کهکشان". واین در حالی بود که مشاهدات قبل از سال 2008 هیچ تششع رادیویی و یا پرتو ایکسی را در ناحیه این ابرنواختر نشان نمی‌داد.

به عبارت دیگر، این سوپرنوا نه تنها از دید تلسکوپ‌های اپتیکی که پیوسته در حال بررسی کهکشان بوده‌اند مخفی مانده، بلکه در تصاویر فرابنفش و پرتو ایکس نیز هیچ  اثری از خود به جا نگذاشته است. این انفجار در ناحیه نزدیک به مرکز کهکشان و در محیطی متراکم و پوشیده از گازها و مواد میان ستاره‌ای رخ داده است.

بنابراین اختر شناسان سرنخ‌هایی از راز سکوت طولانی  M82 را یافته‌اند. در حقیقت این کهکشان نه تنها خاموش نبوده، بلکه احتمالا انفجارهای زیادی در آن رخ داده است. این انفجارها چیزی شبیه به انفجارهای زیرزمینی هستند، چرا که تشعشعات نوری در زیر انبوهی از ابرهای گاز و غبار مخفی می‌مانند و تنها امواج رادیویی از این محیط متراکم به بیرون نفوذ پیدا می‌کنند. پروفسور Heino Falcke از دانشگاه ردبود در این‌باره می‌گوید: "استفاده از تلسکوپ‌های رادیویی برای مشاهده این انفجارهای مهیب کیهانی، ما را در کشف سوی دیگر پنهان جهان به هدف نزدیک‌تر می‌کند."

امواج رادیویی تنها از مرکز سوپرنوا، یعنی جایی که هسته ستاره دچار رمبش شده  و یک سیاهچاله و یا ستاره نوترونی ایجاد کرده، ساطع می‌شود. این امواج با ایجاد موج شوک حاصل از انفجار، درون مواد متراکمی که  ستاره را در بر گرفته است (لایه‌ای از مواد ستاره که پیش از انفجار ستاره به خارج پیشروی کرده است) منتشر می‌شود.

بنابر داده‌های به دست آمده توسط  ده تلسکوپ (VLBA) آرایه تلسکوپی با خط مبنای بسیار بلند، (VLA) آرایه بسیار بزرگ تلسکوپی، تلسکوپ  Green Bankدر ایالات متحده، و تلسکوپ 100 متری افلسبرگ Effelsberg در آلمان و با استفاده از تکنیک "تداخل سنجی با خط مبنای بسیار بلند VLBI،  تیم تحقیقاتی موفق شد تصویر ساختار حلقه مانند این انفجار که با سرعت 40 میلیون کیلومتر در ساعت (با 4% سرعت نور) در حال انبساط است را تهیه کند. با استفاده از محاسبات و برگشت به عقب می‌توان زمان انفجار را تخمین زد و در حال حاضر یافته‌ها نشان می‌دهد که انفجار در اواخر ژانویه  و یا اوایل فوریه 2008 رخ داده است.


همشهری آنلاین






نوع مطلب : ابرنواختر (Supernova)، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

علی شفیعیان


زیباترین رویداد نجومی قرن با پرواز تماشایی دنباله‌دار آیسان (ISON) از مقابل خورشید، دیروز صورت گرفت. دانشمندان و محققان ناسا پیش از این نیز گفته بودند که این دنباله دار از فاصله ای یک میلیون کیلومتری سطح خورشید میگذرد و این گذر برای آیسان بسیار خطرناک خواهد بود. ماهواره سوهو که چشم به راه این عبور این دنباله دار از مقابل خورشید بود ، این لحظه را به ثبت رساند، در تصاویر منتشر شده اینطور به نظر می‌رسد که آیسان به سفر 5.5 میلیون سال خودش درون منظومه شمسی پایان داده ، اما خبر جدید مدعی است که این دنباله دار تنها بخشی از هسته خود را از دست داده و همچنان به مسیر خود ادامه می دهد!

آیسان از سمت راست این تصویر در حرکت است، بعد از نزدیک شدن به جو خورشید و عبور از آن در سمت چپ تصویر بخشی از هسته و درخشش خود را از دست می دهد و سرنوشت نهایی آن در روز آینده مشخص می شود. در نزدیکترین حالت، دنباله‌دار با سرعتی بالغ بر 350 کیلومتر در ثانیه از جو خورشید عبور کرد؛ در این فاصله آیسان درجه حرارت 2760 درجه سانتیگراد را تجربه کرد که علاوه بر تبخیر
 هسته یخی، می‌تواند ساختار سنگی و گرد وغبار آن را نیز درهم بشکند.

دانشمندان رصدخانه دینامیک خورشیدی گزارش دادند که در مسیری که انتظار داشتند آیسان در جو خورشید بپیماید، چیزی ندیده اند، ولی تازه ترین خبرها نشان می دهد که پس از فرو رفتن آیسان در جو خورشید، “چیزی” از آن سو بیرون زده است. یک بار دیگر تصویر متحرک بالا را از آغاز تا پایان ببینید. چیزی که از آن سو بیرون می آید یا تکه ای کوچک از هسته ی آیسان است و یا یک “دنباله دار بی سر” (جریانی از پسماندها که از فروپاشی و خرد شدن هسته ی آیسان به جا مانده اند). به نظر می رسد این تنها چیزیست که از آیسان باقی مانده است!

نخستین‌بار دنباله‌دار آیسان در 21 سپتامبر سال 2012 میلادی، توسط «ویتالی نوسكی و آریتوم نوویچونوك» كشف شد. این ستاره دنباله‌دار که 5 هزار کیلومتر قطر دارد با نام C/2012S1 نیز می شود. اگر دنباله‌دار یا قطعات بزرگتر آن پس از نزدیک شدن به خورشید نجات پیدا کرده باشند، ظرف یک تا دو هفته در آسمان با چشم غیر مسلح قابل مشاهده خواهند بود.


بیگ بنگ





نوع مطلب : دنباله دار (comet) ، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

دانشمندان ناسا می‌گویند قطب شمال و جنوب خورشید در سه هفته آینده جابجا خواهد شد و این جابجایی تاثیر قابل توجهی بر کل منظومه شمسی خواهد  گذاشت.

حدود دو ماه پیش ناسا اعلام کرد در سه چهار ماه آینده جابجایی قطب‌های خورشید صورت خواهد گرفت اما دانشمندان نمی‌توانستند دقیقا زمان این تغییر را پیش بینی کنند.قطب‌های خورشید هر ۱۱ سال یکبار تغییر می‌کند، پدیده ای که دلیل آن چندان روشن نیست.

با این حال دانشمندان معتقدند تغییر سرعت جریان پلاسما از استوا به قطب (و بالعکس) در سطح خورشید و اینکه سرعت گردش خورشید بدور خود در قطب بیشتر از استوا است نقش عمده‌ای در روند جابجایی قطب های خورشید دارند.

خورشید عمدتا از پلاسما تشکیل شده است. پلاسما یکی از حالت‌های ماده (مایع، جامد، گاز) است.پلاسما از حرارت دیدن شدید گاز یا قرار گرفتن آن در میدان مغناطیسی ایجاد می‌شود و می‌توان آن را گاز بشدت یونیزه (دارای بار مثبت یا منفی) دانست.

این بار الکتریکی باعث می شود پلاسما تحت تاثیر میدان‌های مغناطیسی قرار بگیرد و خواصی متفاوت با سه حالت دیگر ماده از خود نشان دهد.صاعقه آشناترین مثال برای پلاسما است. یونوسفر جو، از ۸۵ تا ۶۰۰ کیلومتری سطح زمین، از پلاسما تشکیل شده است. خورشید و بیشتر ستارگان از پلاسما درست شده اند.

پلاسما را بصورت مصنوعی می‌توان تولید کرد. پلاسمای مصنوعی در نمایشگرهای پلاسما مثل تلویزیون پلاسما و لامپ‌های فلورسنت استفاده می‌شود.

تاد هوکسما مدیر رصدخانه خورشیدی ویلکاکس در دانشگاه استنفورد می گوید : "وقتی قطبیت جدید به سمت قطب خورشید حرکت می‌کند قطبیت قبلی را که عکس آن است از بین می‌برد؛ مثل مد دریا، هر موج آب بیشتری با خود می آورد تا اینکه در نهایت خاصیت قطبی در هر قطب خورشید کاملا بر عکس می شود."

در واقع تغیییر قطب‌های خورشید بتدریج و در طی یازده سال صورت می گیرد؛ لکه‌های خورشیدی (sunspots) که فعالیت مغناطیسی شدیدی دارند متلاشی شده و بتدریج به سمت یکی از قطب‌های خورشید حرکت می‌کنند تا اینکه جایگزین قطب قبلی شوند.

تاثیر این جابجایی قطب‌های خورشید در تمام منظومه شمسی احساس خواهد شد چرا که تاثیر میدان مغناطیسی خورشید میلیاردها کیلومتر، آن سوی پلوتو و مرز فضای بین‌ستاره‌ای (interstellar space) ادامه دارد.
بنابراین جابجایی قطبی خورشید تغییرات بین کهکشانی ایجاد می‌کند که بصورت توفان‌های مغناطیسی ظاهر می‌شود.

این توفان‌ها ممکن است بر لایه یونوسفر جو زمین تاثیر بگذارند و در ارتباطات ماهواره‌ای و رادیویی اختلالاتی ایجاد کنند.یکی از تاثیرات این جابجایی قطبی که در زمین مشاهده خواهد شد، بیشتر شدن دفعات ، گستردگی و پیدایی شفق‌های قطبی است.

به گفته آقای هوکسما "این رویدادی فاجعه بار نیست، اتفاقی است در ابعاد بسیار وسیع که تاثیراتی واقعی خواهد داشت اما چیزی نیست که باعث نگرانی ما شود."

BBC Persian





نوع مطلب : خورشید(Sun)، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
سه شنبه 28 آبان 1392 :: نویسنده : علی شفیعیان

مجله اینترنتی نجوم


ذرات بنیادین عالم مانند پروتون، نوترون و الکترون برای ایفای نقش در جهان هستی و انجام کنش متقابل با یکدیگر از چهار قانون اساسی پیروی می‌کنند که مجموع آنها را قوانین چهارگانه طبیعت می‌نامیم. شواهد محکمی در دست است که نشان می دهد منشا این چهار نیرو ابتدای خلقت، یک ابرنیروی واحد بوده که با افت شدید دما در نخستین لحظات پس از بیگ بنگ به چهار نیروی متفاوت شکسته شده و کنترل جهان هستی را به دست گرفته است. آشناترین و ملموس ترین عضو این خانواده، نیروی گرانش است.

گرانش:


گرانش، نیروی جاذبه ای است که میان همه ذرات دارای جرم وجود دارد. افتادن اجسام بر اثر نیروی گرانش میان تک تک ذرات کره زمین و همه ذرات جسم مورد نظر روی می دهد. متراکم شدن مواد پس از انفجار بزرگ و تشکیل کهکشان ها و همین طور تجمع گازها درون کهکشان ها برای تشکیل ستارگان، حاصل نیروی گرانش است. چرخش ماه به دور زمین و زمین به دور خورشید و خورشید به دور مرکز کهکشان راه شیری هم بدون وجود گرانش ممکن نیست. گرانش به حرکت اجرام آسمانی نظم و آهنگ می بخشد.

نیروی الکترومغناطیسی:

این نیرو، اجزای ماده را کنار هم می نشاند. الکترون را در اتم مقید و با پیوند اتم ها به یکدیگر مولکول ها و ساختارهای بزرگ تر را تولید می کند. این نیرو مسئول همه تغییرات شیمیایی است و اساس کار آن یک جمله معروف است: «بارهای همنام یکدیگر را دفع و بارهای غیرهمنام همدیگر را جذب می کنند.» چرخش الکترون به دور پروتون برخلاف چرخش زمین به دور خورشید نمی تواند ناشی از نیروی جاذبه باشد، چراکه با جرم ناچیز الکترون و پروتون نیروی گرانش حاصل بسیار ناچیز و قابل چشم پوشی است. بنابراین به نیرویی با سازوکاری متفاوت نیاز داریم.

نیروی هسته ای قوی

نیرویی که باعث پایداری هسته اتم می شود نیروی هسته ای قوی نام دارد. پسوند قوی، از شدت این نیرو نسبت به نیروی الکترومغناطیسی حکایت دارد. نیروی هسته ای قوی به قدری کوتاه برد است که حوزه تاثیر آن به درون هسته اتم محدود است و ما هیچ گاه نمی توانیم احساس مستقیم و درک ملموسی مانند آنچه از گرانش و الکترومغناطیس داریم از آن داشته باشیم. اگر یک متر را به ده میلیارد قسمت مساوی تقسیم کنیم، به فاصله ای می رسیم که می توانیم نیروی الکترومغناطیسی بین دو ذره باردار را احساس کنیم ولی برای احساس نیروی هسته ای قوی باید یک متر را ابتدا به یک میلیارد قسمت و سپس هر قسمت را به یک میلیون قسمت دیگر تقسیم کنیم.

نیروی هسته ای ضعیف

این نیرو باعش واپاشی نوترون و پروتون و تبدیل آنها به یکدیگر است که در نتیجه به هسته یک عنصر به عنصر دیگر تبدیل می شود. این تبدیل عناصر، عامل اصلی پرتوزایی و تولید انرژی هسته ای است. نقش این نیرو در واکنش های هسته ای خورشید و تبدیل هیدروژن به هلیم بسیار حیاتی است. این نیرو 1011 مرتبه از نیروی الکترومغناطیسی ضعیف تر است و برد آن خیلی کوتاه تر از نیروی الکترومغناطیسی و با برد نیروی هسته ای قوی قابل مقایسه است.

بیگ بنگ





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


( کل صفحات : 52 )    1   2   3   4   5   6   7   ...   
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :