مجله اینترنتی نجوم
بر شما باد کشف جهان The Universe Yours To Discover
شنبه 11 مرداد 1393 :: نویسنده : علی شفیعیان
علی شفیعیان

ماه شاید از دور به شکل حبابی درخشان و مدور به نظر بیاید، اما اکنون محققان احتمال می‌دهند این کره بیشتر به شکل یک لیمو است که میانه آن متورم شده‌است.

براساس گزارش فاكس‌نیوز، 45 سال پس از فرود انسان روی كره ماه، دانشمندان اعلام كردند در نهایت موفق شده‌اند شكل حقیقی ماه را كشف كنند: كره‌ای كه كمی مسطح است اما در دو طرف آن برجستگی وجود دارد.

به گفته یان گریك بتل محقق دانشگاه كالیفرنیا سانتا كروز، ماه به لیمو ترشی شباهت دارد كه بخش استوایی آن متورم شده‌است، یا به بادكنكی مملو از آب كه با سرعت آن را بچرخانید.

تلاش‌ها برای مشخص‌كردن شكل حقیقی كره ماه همواره زیر سایه حضور حفره‌های بزرگ روی سطح این كره درخشان، ناكام باقی مانده‌است. همچنین وجود اختلاف و ناهمخوانی میان محاسباتی كه از گذشته تاكنون انجام شده، تعیین شكل حقیقی ماه را ناپایان باقی‌گذاشته‌است.

به گفته محققان روی ماه هیچ فعالیت تكتونیكی مشابه آنچه در زمین رخ می‌دهد وجود ندارد، از این رو نامتوازن بودن آن همواره مایه شگفتی است. محققان برای غلبه بر مشكل حفره‌ها كه مطالعات در زمینه شكل ماه را مختل می‌سازند، از نقشه‌های توپوگرافی بسیار دقیق ماه استفاده كردند كه با استفاده از ارتفاع‌سنج‌های لیزری به‌دست آمده‌اند تا بفهمند پیش از ایجاد حفره‌ها،‌ سطح ماه چه شكلی داشته‌است.

نتیجه این بررسی نشان داد ماه چگونه شكل امروزی‌اش را به دست آورده‌است. شكل مسطح امروزی ماه به واسطه فرایند‌های گرانشی ایجاد شده كه به گرمایش كشندی و یا شتاب‌ كشندی مشهور است، فرایندی كه پوسته ماه را همزمان با پیدایشش دچار كشش كرده‌است. محققان بر این باورند تورم استوایی ماه احتمال زیاد به دورانی باستانی بازمی‌گردد كه طی آن كره درخشان هنز در چرخش بوده،‌اما به‌تدریج و با دور شدن از زمین ثابت و منجمد شده و شكل تورم استوایی آن نیز ثابت شده‌است.


همشهری آنلاین





نوع مطلب : قمر (ماه) (moon) ، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
سه شنبه 20 خرداد 1393 :: نویسنده : علی شفیعیان

تلسکوپ فضایی هابل تصویری باور نکردنی از ۱۰ هزار کهکشان در یک قاب به ثبت رساند، این کهکشان ها بسیار کم نور هستند که با چشم انسان قابل رویت نیستند ؛ اما هابل با استفاده از دوربین ماوراء بنفش خود موفق به ثبت این تصویر شگفت انگیز شد.

در این تصویر فرا ژرف هابل در سال ۲۰۱۴ ، کهکشان ها همچون تکه های رنگین ِ آب نبات خودنمایی می کنند. این کهکشانها نماینده دوران تاریک جهان هستند و درست زمانی که فقط چند صد میلیون سال از بیگ بنگ گذشته بود تشکیل شده اند. در این تصویر کهکشان هایی بسیار کم نور که بیش از ۱۰ میلیارد بار کم نورتر از ستارگانی هستند که با چشم غیر مسلح دیده می شوند. این عکس حاصل ۸۴۱  بار کار مداری و مشاهده ی هابل به اعماق فضا میباشد، که حدود ۱۰ هزار کهکشان رنگین را نشان می دهد.

Ali Shafieian

این عکس با استفاده از داده های مهمِ ماوراء بنفش هابل به تصویر میدان دید فرا ژرف آن ترکیب شده، که یک به روزرسانی از  تصویر معروف تلسکوپ هابل از اعماق صورت فلکی جنوبی کوره میباشد. در حال حاضر این عکس تمامی طول موج ها اعم از ماوراء بنفش گرفته تا نور مریی تا فروسرخ-نزدیک که برای دوربین های تلسکوپ هابل قابل مشاهده است، را پوشش می دهد. اضافه شدن داده های ماورا بنفش به دانشمندان کمک می کند تا فرآیند شکل گیری ستاره ها  در این کهکشان های فرا ژرف هابل که فاصله ای میان ۵ تا ۱۰ میلیارد سال نوری از زمین دارند، را بررسی کنند. تصویر فرا عمیق (HDF) پیشین در سال ۲۰۰۳ و فروسرخ HUDF در سال ۲۰۰۹ تکمیل شده بود.


تصاویر تلسکوپ فضایی هابل از دهه ۹۰ میلادی تاکنون، عمق دید ما از جهان را از ۷ میلیارد سال نوری به ۱۳ میلیارد سال نوری رسانده است و پیشرفت‌های مهمی در دانش کیهان‌شناسی ایجاد کرده است. در سال ۲۰۱۸ تلسکوپ فضایی جیمز وب با اندازه آینه حدود ۲.۵ برابر آینه تلسکوپ فضایی هابل جانشین آن در فضا خواهد شد تا این ابزار جدید، افق دید ما نسبت به جهان را باز هم افزایش دهد.

Big Bang




نوع مطلب : تلسکوپ فضایی هابل (hubble Space Telescope) ، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
منجمان با استفاده از داده‌های تلسکوپ فضایی کپلر نوع جدیدی از سیاره‌های فراخورشیدی سنگی را کشف کردند که جرم آن ۱۷ برابر زمین است. کپلر-C10  سیاره فراخورشیدی است که به تازگی کشف شده. این سیاره به دور ستاره‌ای شبیه ستاره منظومه شمسی، خورشید، در صورت فلکی اژدها می‌گردد. این ستاره حدود ۵۶۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و مثل خورشید از نوع ستاره‌های زرد رنگ است، اما با عمری حدود دو برابر عمر خورشید. این سیاره نوع ((mega-Earth)) نامیده شده است.  در این رده‌بندی این نوع سیاره فراخورشیدی با وجود این‌که از سیاره‌های سنگی به شمار می‌رود، از نوع ابر زمین (Super Earths) هم بزرگ‌تر است. سیاره‌های ابر زمین تنها کمی از زمین بزرگ‌ترند. نظریه‌پردازان اطمینان ندارند که چنین سیاره فراخورشیدی بتواند وجود داشته باشد. سیاره‌ای با این ابعاد باید هنگام پیدایش دارای هیدروژن بوده باشد و به سیاره‌ای گازی مثل مشتری تبدیل شده باشد. اما داده‌های کنونی نشان می‌دهند که این سیاره سنگی و شبیه سیارات زمین مانند است. ابتدا تصور می‌شد که این سیاره شبیه نپتون است، جو آن توسط لایه غلیظی از گاز پوشیده شده بود و به نظر سیاره‌ای گازی در ابعاد نپتون می‌آمد. اما پس از این‌که جرم سیاره دقیق محاسبه شد، مشخص شد که  کپلر-C10 باید یک سیاره سنگی باشد و نه گازی.
کپلر-C10 هر ۴۵ روز یک‌بار به دور ستاره مادر خود می‌گردد و به نظر برای میزبان حیات فرازمینی بودن خیلی نزدیک به ستاره‌اش است. عمر این سیاره کمتر از ۳ میلیارد سال بعد از انفجار بزرگ (Big Bang)، تخمین زده می‌شود. در آن زمان، گرچه مواد تشکیل دهنده سیارات سنگی کم‌یاب بوده است، اما عناصر سنگین همچون سیلیکون و آهن به میزان کافی برای به وجود آمدن سیارات سنگی وجود داشته است. پیدا شدن این سیاره نشان داد که عمر سیارات سنگی می‌تواند بیش از آن‌چه تا به حال فکر می‌کردیم باشد. بنابراین اگر در آن زمان سیارات سنگی می‌توانسته‌اند شکل گرفته باشند، احتمال دارد حیات هم به وجود آمده باشد.
این کشف جدید ایده این‌که ستاره‌های پیر می‌توانند میزبان سیارات سنگی نیز باشند را تقویت کرده است. گرچه این سیاره به دلیل نزدیک بودن به ستاره‌اش نمی‌تواند میزبان خوبی برای حیات باشد، اما شاید کلید جدیدی باشد برای جست‌وجوهای بعدی. پس از این منجمان به دنبال دیگر سیاراتی شبیه کپلر-C10 از نوع ((mega-Earth)) می‌گردند که در مدارهایی دورتر به دور ستاره مادر در حال گردش باشند. شاید حتی لازم باشد سیاره‌های اطراف ستاره‌های پیر دوباره بازبینی شوند.

علی شفیعیان
تصویری هنری از سیاره فراخورشیدی کپلر-10C، سیاره‌ای سنگی که بسیار نزدیک به ستاره مادر می‌گردد

ماهنامه نجوم




نوع مطلب : سیارات فرا خورشیدی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
شنبه 23 فروردین 1393 :: نویسنده : علی شفیعیان
NGC 2174 در صورت فلکی جبار (شکارچی) در فاصله ۶۴۰۰ سال نوری از زمین قرار گرفته است. این سحابی پر از گاز و غبار میان ستاره‌ای و ستاره‌های بسیار جوان است. نام دیگر این سحابی سر میمون (Monkey Head Nebula) است که در عکس‌های نمای باز این سحابی تصویری شبیه به سر میمون دیده می‌شود. تلسکوپ فضایی هابل برای سومین بار به مناسبت بیست و چهارمین سال فعالیتش در مدار به سمت سحابی سر میمون نشانه رفت.

علی شفیعیان

در تصویر اخیر ترکیب رنگ‌ها در سحابی به وضوح مشخص است. رنگ قهوه‌ای و زنگاری غبار میان ستاره‌ای در مقابل زمینه‌ی آبی روشن گازهای سحابی قرار گرفته است. این رنگ‌های برجسته حاصل ترکیب تصاویر بسیار زیاد با کمک فیلترهای مختلف تلسکوپ هابل است و چنین رنگ‌هایی در یک عکس و یا با چشم انسان و ازتلسکوپ‌های زمینی دیده نمی‌شوند.

ماهنامه نجوم




نوع مطلب : سحابی (nebula) ، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 3 بهمن 1392 :: نویسنده : علی شفیعیان
ابر نواخترها انفجارهای بسیار درخشان ستاره‌ای هستند.

که تشعشعات نوری فوق‌العاده حاصل از آنها، گاه کل کهکشان مادری ستاره را روشن می‌کند

یکی از انفجارهای ستاره‌ای سال گذشته و در یکی از کهکشان‌های  نزدیک به راه شیری رخ داد، اما سوال اینجاست؛ چرا ما این انفجار را ندیدیم؟ آیا این ابرنواختر رازی پنهان در دل خود دارد؟

M82 کهکشان نامنظمی در نزدیکی ماست که در فاصله 12 میلیون سال نوری از زمین قرار دارد. علی‌رغم اینکه این کهکشان از راه شیری کوچکتر است اما نواحی مرکزی آن تا شعاع چند صد سال  نوری خواستگاه انفجارهای عظیم ستاره‌ای است. شمار ستارگانی که دراین ناحیه عظیم ستاره‌سازی متولد می‌شوند از تعداد تولدهای ستاره‌ای در سراسر کهکشان ما نیز بیشتر است. در تصاویری که در ناحیه  نور مرئی و مادون قرمز از آن تهیه شده است چنین به نظر می‌رسد که کهکشان در حال منفجر شدن و از هم گسیخته شدن است.  این امر که به سبب انفجارهای پی در پی ستاره‌های پرجرم درون آن به وجود آمده است سبب شده که  M82 را "کهکشان انفجاری" نیز بنامند. اگرچه هنوز بقایای انفجار قبلی در تصاویر رادیویی این کهکشان دیده می‌شود و انفجار تازه صورت گرفته نیز به مراحل پایانی فعالیت خود رسیده است، اما حدود ربع قرن است که اخترشناسان این کهکشان را زیر نظر داشته‌اند تا بتوانند یک انفجار ابر نواختری در حال فعالیت را بررسی کنند اما موفق نشدند. در حقیقت چیزی که مایه تعجب است این است که  چرا این کهکشان در سال‌های اخیر خاموش بوده است.

علی شفیعیان

 آخرین انفجار ابر نواختری  این کهکشان که در پنج سال اخیر رخ داد، به دلیل قرا گرفتن در ابرهایی از گاز و غبار قابل مشاهده نبود و تنها در گستره امواج رادیویی شناسایی شد، در حالی که اخترشناسان معتقدند در صورتی که مانعی وجود نداشت این سوپرنوا حتی با یک تلسکوپ آماتوری متوسط هم دیده می‌شد.

در روز نهم آوریل 2009 دکتر  Andreasاز موسسه نجوم رادیویی ماکس پلانک پس از بررسی داده‌های  دریافتی توسط  آرایه‌های بسیار بزرگ تلسکوپی (VLA) واقع در رصدخانه نجوم رادیویی در نیو مکزیکو، که روز قبل دریافت شده بود، متوجه  مسئله‌ای غیر عادی شد. او در این مورد می‌گوید: "من اطلاعات طبقه‌بندی شده مربوط به ماه‌های می و مارس سال گذشته را نیز بررسی کردم  و نتیجه مشابه بود: درخشش سراسری کهکشان". واین در حالی بود که مشاهدات قبل از سال 2008 هیچ تششع رادیویی و یا پرتو ایکسی را در ناحیه این ابرنواختر نشان نمی‌داد.

به عبارت دیگر، این سوپرنوا نه تنها از دید تلسکوپ‌های اپتیکی که پیوسته در حال بررسی کهکشان بوده‌اند مخفی مانده، بلکه در تصاویر فرابنفش و پرتو ایکس نیز هیچ  اثری از خود به جا نگذاشته است. این انفجار در ناحیه نزدیک به مرکز کهکشان و در محیطی متراکم و پوشیده از گازها و مواد میان ستاره‌ای رخ داده است.

بنابراین اختر شناسان سرنخ‌هایی از راز سکوت طولانی  M82 را یافته‌اند. در حقیقت این کهکشان نه تنها خاموش نبوده، بلکه احتمالا انفجارهای زیادی در آن رخ داده است. این انفجارها چیزی شبیه به انفجارهای زیرزمینی هستند، چرا که تشعشعات نوری در زیر انبوهی از ابرهای گاز و غبار مخفی می‌مانند و تنها امواج رادیویی از این محیط متراکم به بیرون نفوذ پیدا می‌کنند. پروفسور Heino Falcke از دانشگاه ردبود در این‌باره می‌گوید: "استفاده از تلسکوپ‌های رادیویی برای مشاهده این انفجارهای مهیب کیهانی، ما را در کشف سوی دیگر پنهان جهان به هدف نزدیک‌تر می‌کند."

امواج رادیویی تنها از مرکز سوپرنوا، یعنی جایی که هسته ستاره دچار رمبش شده  و یک سیاهچاله و یا ستاره نوترونی ایجاد کرده، ساطع می‌شود. این امواج با ایجاد موج شوک حاصل از انفجار، درون مواد متراکمی که  ستاره را در بر گرفته است (لایه‌ای از مواد ستاره که پیش از انفجار ستاره به خارج پیشروی کرده است) منتشر می‌شود.

بنابر داده‌های به دست آمده توسط  ده تلسکوپ (VLBA) آرایه تلسکوپی با خط مبنای بسیار بلند، (VLA) آرایه بسیار بزرگ تلسکوپی، تلسکوپ  Green Bankدر ایالات متحده، و تلسکوپ 100 متری افلسبرگ Effelsberg در آلمان و با استفاده از تکنیک "تداخل سنجی با خط مبنای بسیار بلند VLBI،  تیم تحقیقاتی موفق شد تصویر ساختار حلقه مانند این انفجار که با سرعت 40 میلیون کیلومتر در ساعت (با 4% سرعت نور) در حال انبساط است را تهیه کند. با استفاده از محاسبات و برگشت به عقب می‌توان زمان انفجار را تخمین زد و در حال حاضر یافته‌ها نشان می‌دهد که انفجار در اواخر ژانویه  و یا اوایل فوریه 2008 رخ داده است.


همشهری آنلاین






نوع مطلب : ابرنواختر (Supernova)، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


( کل صفحات : 53 )    1   2   3   4   5   6   7   ...   
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :